Tag Archives: Horn of Africa

ኢትዮጵያ እና የአፍሪካ ቀንድ

ካሊድ ኢብራሂም
nafkothager@gmail.com

በዓለም አቀፍ ደረጃ የአፍሪካ ቀንድ በርካታ የንግድ እንቅስቃሴ የሚደረግበት የቀይ ባህር እና የሰሜን ምዕራብ ህንድ ውቅያኖስ አካባቢ የሚገኝ ዋነኛ ዓለም አቀፍ የባህር ንግድ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት አካባቢ ነው። ቀጠናው በቅርብ ርቀት የአረብ ሀገራት የሚገኙ ሲሆን፤ አካባቢው ከትናንሽ ሀገር በቀል የፖለቲካ ሽኩቻ እስከ ክልላዊ እና ዓለም አቀፋዊ የፖለቲካ ሽኩቻና ፉክክር የሚካሄድበት ሰላም አልባ የግጭት ቀጠና ነው። በቀጠናው ኤርትራ፥ ጅቡቲ፥ ሱዳን፥ ደቡብ ሱዳን፥ ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ይገኛሉ።

ቀጠናው ባለው የተፈጥሮ ሃብት አይታማም። ውድ ከሆኑ ማዕድናት፥ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ፥ በርካታ ወንዞች፥ የቁም እንሰሳት፥ ስራ ፈት የሆኑ ለንግድ ምቹ የሆኑ የባህር በሮች እና በተፈጥሮ ቱሪዝም የበለፀገ አካባቢ ነው። የአየር ፀባዩ የተለያየ ቢሆን ለነዋሪውም ይሆን ከሌላ አካባቢ መጥቶ መዋዕለ ነዋይ አፍስሶ መኖሪያውን እዚህ ማድረግ ለሚፈልግ የተመቸ ነው። ነገር ግን በቀና እና የሰለጠኑ መሪዎችና የፖለቲካ ልሂቃን እጦት በኢኮኖሚ፥ በመሰረተ ልማትም ይሁን በቴክኖሎጂ እጅግ ኋላቀር አካባቢ ነው። ቀውስ የማያጣው የአፍሪካ ቀንድ።

የአፍሪካ ቀንድ በአሁን ወቅት በርካታ ህዝብ የሚኖርበት ሲሆን፤ በተለይም ኢትዮጵያ 105 ሚሊዮን፥ ኤርትራ 5 ሚሊዮን፥ ጅቡቲ 1 ሚሊዮን፥ ሱዳን 40 ሚሊዮን፥ ደቡብ ሱዳን 12 ሚሊዮን 500 ሺህ እና ሶማሊያ 14 ሚሊዮን 500 ሺህ በድምሩ 178 ሚሊዮን አካባቢ ህዝብ ይኖራል። ቀጠናው ርስ በርስ በሚሻኮቱ እና ሐሳብን በጦር መሳሪያ ባሉ አማጺያን እና እብምባገነን መሪዎች ዋሻ ሲሆን፤ ከአቅራቢያው አረብ ሀገራት እስከ ምዕራባውያን ፍላጎቶች የሚርመሰመሱበትም ነው። በተለይ ፍትህ፥ ዴሞክራሲ፥ እኩልነት፥ የፕሬስ ነፃነት፥ ሐሳብን በነፃነት የመግለፅ እና የሰብዓዊ መብት በግልፅ የሚጨፈለቁበት የአምባገነን ጣዖታት መሪዎች ልዩ ግዛት ነው ማለት ይቻላል።

በተለይ በፖለቲካው መድረክ በጦር መሳሪያ ወደ ስልጣን ከመጡት ውጭ የብዙሃን ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተሳትፎ የማይስተናገድበት ሲሆን፤ ሐሳብን በነፃነት መግለፅና የፕሬስ ነፃነት ተግባራት በሽብር የሚያስቀጡ ከባድ ወንጀሎች ነው። በአንፃሩ ገዥዎች በይፋ የሚፈፅሙት የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ረገጣ፥ ሙስና እና በስልጣን መባለግ እንደልማትም የሚቆጠርበት ልዩ ቀጠና ነው።

የአካባቢው ሰላማዊ ዜጎች ከመንደር የጎበዝ አለቃ እስከ ማዕከላዊ መንግሥት ሹማምንት የሚፈፅሙት ርግጫ ከሞት የተረፉት ሀገራቸውን ጥለው ይሰደዳሉ። ለአምባገነኖቹ ገዥዎች ግን ይህም የልማት አካል ተደርጎ ይወሰዳል። ዜጎቻቸውን ከቀዬአቸው እና ሀገራቸው የበረሃና የባህር ሲሳይ ከሆኑት የተረፉት ብሰቆቃ ውስጥ ላለው ወገናቸው የሚመፀውቱት ገንዘብ በምንዛሪ መልክ ለክፉ መሪዎች ኪስ ማደለቢያ እና ጥይት መግዣ ከመዋል አይድንም።

የቀጠናው የገንዘብ ሀብት ኃላፊነት በማይሰማቸው ጨካኝ መሪዎች አማካኝነት ከደሃው ህዝብ ጉሮሮ ተነጥቆ የገዥዎች ቤተሰቦችና ወዳጆቻቸው ከሚንደላቀቁበት የተረፈው ብር በሀብታም ሀገራት ባንኮች ወስዶ መሰወርና ማከማቸት የተለመደ ተግባር ነው። ምክንያቱም ተጠያቂነትና ግልፅነት እንዲሁም የህግ የበላይነት የለምና። በተለይ ርሷን እንደ ነፃ ሀገር ከምትታየውና በዓለም አቀፉ ማኅበረስብ የሶማሊያ ፌደራል ግዛት አካል ተደርጋ ከምትቆጠረው ሶማሌ ላንድ በስተቀር ሁሉም ገዥዎች ወደ ስልጣን የያዙት በጦር መሳሪያ አመፅ የቀድሞ ገዥዎችን ገልብጠው ነው አሊያም በውጭ ኃይሎች ድጋፍ ነው። ለዚህም ይመስላል ራሳቸው ከዴሞክራሲ ጋር የየዕለት ተግባራቸው ተራርቆ ስሙን ሲደጋግሙ የሚውሉት። ለዜጎቻቸውም የተስፋ ዳቦን ከመመገብ በተጨማሪ የዕለት ጉርስ የሚቀመስ በሚናፍቅ ዜጎቻቸው ስም ሳይቀር እየለመኑ ልማት በሚዲያ የሚሰራጭ ተስፋ የሚመግቡም አሉ። ግን ምን ዋጋ አለው። ሁሉን ነገር መደበቅና ዋሽቶ ማሳመን አይቻል ነገር።

በኢትዮጵያ ዶ/ር አብይ አህመድ መጋቢት 2010 ዓ ም የጠቅላይ ሚኒስተርነትን መንበር ከያዙ በኋላ ከወትሮ በተለየ መልኩ ብሩህ ተስፋ ይታይባታል። ለዓመታት ያለበደላቸው በሰቆቃ ስር የነበሩ አብዛኛው የፖለቲካ እስረኞች ከስር ነፃ እንዲወጡ ተደርጓል። ዋነኛ የአፈና እና የመጨቆኛ ተቋማትና ዋነኛ ተዋናይ ግለሰቦች ከቦታቸው እንዲነሱ ተደርጓል። በጎ የሆኑ የተለያዩ ማሻሻያዎች ተደርገዋል፤ እየተደረጉም ነው። ለዚህም ይመስላል ለአስርት ዓመታት ሰላምና ዴሞክራሲን ይናፍቅ የነበረ ህዝብ በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይን ጨምሮ በተለያዩ የሀገሪቱ ከተሞች የድጋፍ ሰልፉን ችሮታል። ይሁን እንጂ አስታዋሽ ያጡ እና ሚዲያ ያላወቃቸው የፖለቲካ እስረኞች አሁንም በትግራይና እና በተለያዩ አካባቢ ወህኒ ቤቶች አሉ። ሌሎች ማሻሻያዎች ይጠበቃሉ። ነገር ግን የአርካ ቀንድን በሚመለከት የዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣትን ተከትሎ ከሀገር ውስጥ ባልተናንሰ መልኩ በቀጠናው ብሩህ ተስፋ ይታያል። በህዝብ ቁጥር አምስቱ የቀጠናው ሀገሮች ተደምረው ኢትዮጵያን አያህሉም። ስለሆነም የኢትዮጵያ ፖለቲካ ነባራዊ ሁኔታ በቀጠናው ላይ ያለው ሚና ምን ያህል እንደሆነ በቀላሉ ማየት ይቻላል።

Horn of African Map
የአፍሪካ ቀንድ ሀገሮች ካርታ (ፎቶ ዊኪፔዲያ)

ዶ/ር አብይ ሥልጣን በያዙ በአጭር ጊዜ ውስጥ ከደቡብ ሱዳን በስተቀር ሁሉንም የቀጠናውን እና የአካቢውን ሀገሮች በመጎብኘትና ያረበበውን ሌላ የግጭትና የስጋት ፖለቲካ ለማረጋጋት ሞክረዋል። በተለይ ላለፉት 21 ዓመታት በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ያለውን የጦርነትና የግጭት ስጋት ወደ ሰላም መቀየራቸው ለቀጠናው ትልቅ ተስፋ ነው። በጎረቤት ደቡብ ሱዳን ውስጥ ያለውንም የርስ በርስ ግጭትና ስጋት ለማረጋጋትና ለማርገብ የወሰዱት ርምጃም የሚበረታታ ነው። በተለይ ተፋላሚዎቹ ሙሉ ለሙሉ ወደ ሰላም ከመጡ ለዶ/ር አብይም እንደ ሀገር ለኢትዮጵያም ትልቅ ድል ነው።

ነገር ግን በጠቅላይ ሚንስትር አብይ እና በፕሬዘዳንት ኢሳይያስ መካከል እንዲሁም በሌሎች የጎረቤት ሀገሮችም ይሁን በቀጠናው መካከል የሚደረጉ ስምምነት እጅግ በጣም ጥንቃቄና ብስለትን ይጠይቃሉ። ምክንያቱም ቀጠናው ከባለቤቶቹ ሀገራት በተጨማሪ ለዘመናት ለውጭ ጣልቃ ገብ ፖለቲካ ክፍት የነበረ በመሆኑ እና በነበሩ ግጭቶች በፖለቲካውም ይሁን በኢኮኖሚው ተጠቃሚ የነበሩ ሶስተኛ ሀገራት ስላሉ በአንድ ግለሰብ ወይም ሀገር ቅንነትና ተነሳሽነት ብቻ ዘላቂ ሰላም ማምጣት አይቻልም። ለጋራ ሰላም የጋራ ተነሳሽነትና የጋራ ተጠቃሚነት ትልቅ ድርሻ አለው።

ላለፉት ጊዜያት ከልክ ባለፈ ራስ ወዳድ በሆኑ ገዥዎች ፍላጎትና ጥቅም ላይ ብቻ ተወስኖ የነበረው በኢትዮጵያና በመካከለኛው ምሥራቅ ሀገራት መካከል የነበረው ግንኙነትም ከጥርጣሬ ይልቅ ወደ አጋርነት የመሄድ አዝማሚያ ይታይበታል። ይህ የሚበረታታና ጥሩ ጅምር ነው። ይሁን እንጂ የነ አቶ መለስ ዜናዊ ርካሽ የግል ጥቅምንና ፍላጎትን ብቻ ማዕከል አድርጎ የነበረው የፖለቲካ ዲፕሎማሲ ግንኙነት ኢትዮጵያ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ሉዓላዊና ህልውና ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ በሌሎች ሀገሮች መልካም ፈቃድ ያውም 1 ሚሊዮን አካባቢ ህዝብ ባላት ጅቡቲ ላይ ሳይቀር ጥገኛ እንዲሆን ተደርጓል። ይህም ሀገሪቱንም ህዝቡን ከፍተኛ ዋጋ አስከፍሏል። ችግሮቹ ተጠንተው፥ ተለይተውና መፍትሄ ተበጅቶላቸው እርምት ካልተወሰደ ችግሮቹ ተጠናክረው ሊቀጥሉ ይችል ይሆናል። ምክንያቱም የኢትዮጵያ ህዝብ እጅግ በሚያስገርም አሀዝ እየጨመረ ሲሆን፤ የገበያ ፍላጎቱም የዛን ያህል ይጨምራል። ለዚህም ተመጣጣኝ አቅርቦት የሚያስፈልግ ሲሆን፤ ከሀገር ውስጥ ምርት በተጨማሪ ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን በተመጣጣኝ ዋጋ በፍጥነት ለማዳረስና የሀገር ውስጥ ምርትን በነፃነት በውጭ ላሉ ተጠቃሚዎች ለማድረስ መሰረተ ልማት ቁልፍ ድርሻ አለው። በተለይ ነፃ የባህር በር። ምክንያቱም ነፃ የባህር በር ከአንዲት ሀገር ያውም ከባህር 60 ኪሎ ሜትር ቤቻ የምትርቅ ወደብ አልባ ሆና የምትቀጥል ሀገር ከሉዓላዊነቷ በተጨማሪ ኢኮኖሚው ላይ ትልቅ ፈተና ይጋርዳል። ለምሳሌ ፈጣን የንግድ እንቅስቃሴ፥ ፍትሃዊ የንግድ ቁጥጥር ስርዓትና ተጠቃሚነት፥ የሸማቹ ደህንነት እና የአቅርቦት ተጠያቂነትና ግልፅነት ላይ ትልቅ ጫና አለው። ይሄ የተለያዩ አዋጭና ዘላቂ አማራጮችን አይቶ መፍትሄ ካልተወሰደ አሁን ያለው ግን ደግሞ ትኩረት ያልተሰጠው ችግር ከህዝብ ቁጥርና ፍላጎት ጋር እየተባባሰ የሚሄድ በመሆኑ ለቀጠናው ሰላምና መረጋጋት የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት በጥሞና ማሰብ አለባቸው።

ስለሆነም ኢትዮጵያ የራሷን ብሔራዊና ታሪካዊ መብትና ጥቅሟን እስካላስጠበቀች ድረስ አሁን ያለው ሰላም መልካም ቢሆንም ዘላቂ የመሆን ዕድሉ ግን አጠራጣሪ ነው። ለዚህም ዋነኛ ምክንያት ያለህዝብ ፍላጎትና ፈቃድ ታሪካዊ የባህር በር ባለቤትነት ጉዳይ እጅግ አንገብጋቢና ፈታኝ ሲሆን፤ በዶ/ር አብይ አስተዳደር ወደ ፊት ምን እንደታሰበ እስካሁን ግልፅ የሆነ ነገር ባለመኖሩ፤ ነገስ የሚል ጥያቄን ያጭራል። ሌላው መዘንጋት የሌለበት ጉዳይ ቢኖር በሀገራቱ መካከል ያለውን ሰላም ወደ ዘላቂ ደረጃ የማሸጋገር ዕድሉ በመሪዎች መልካም ፈቃድ ብቻ የሚወሰን ሳይሆን በእያንዳንዱ ሀገር ብሔራዊ ጥቅምና ፍላጎትም ጭምር በመሆኑ አሁን ያለውን ሰላም ምሉዕ አያደርገውም።

በርግጥ የአብይ አንድ ጥሩ ጅምር አለ። እሱም ቀጠናውን በኢኮኖሚና በመሰረተ ልማት ማስተሳሰር። ይህ ለጋራ ተጠቃሚነት እጅግ በጣም ጥሩ ሲሆን፤ ከዚህ ቀደም የነበረውን የርስ በርስ ጥርጣሬ አጥፍቶ ያለውን ሰላም ወደተሻለ ምዕራፍ ሊያሸጋግረው ይችላል። ከዚህ በተጨማሪ በኢኮኖሚው መስክ ሁሉም የቀጠናው ሀገራት በሌሎች ሀገሮች መልካም ፈቃድ ልግስና እና ብድር ጥገኛ በመሆናቸው በቅድሚያ ለፖለቲካው ነፃነት የኢኮኖሚ ደረጃዎቻቸውን በፈጣን ሁኔታ ማሻሻልና መቀየር አለባቸው።

አንዲት ሉዓላዊ ሀገር በርካታ ብድሮችንም ይሁን ርዳታዎችን ከአንድ የተወሰኑ ሀገራት ወይም ተቋማት ወይም የፖለቲካ አጋር ላይ ጥገኛ ከመሆን መላቀቅና አማራጮችን መጠቀም በራስ አስቦ ለመወስን ጉልበት ይሆናል። አለበለዚያ ኢኮኖሚው፥ የሀገር ውስጥ በጀት እና ትብብሩ በሶስተኛው ወገን ላይ ጥገኛ በሆነበት ሁኔታ በራስ ፈቃድ ብቻ ሰላምን አስፍኖ ዘላቂ ማድረግ እጅግ አስቸጋሪና ፈታኝ ነው። ይሄ ለኢትዮጵያም ሆነ ለቀሪዎቹ የቀጠናው ሀገራት ይሰራል። ምክንያቱም ብቻህን ደሴት ሆነህ እስካልኖርክ ድረስ፥ የኢኮኖሚ ነፃነት እስካላረጋገጥክ ድረስ የቱንም ያህል ቅን እና መልካም ሆነህ የፖለቲካ ነፃነት ለማረጋገጥ ብትሞከር ጊዜያዊ ካልሆነ በቀር ከጎረቤት ሀገሮች የሚኖረውን ግንኙነት በሌላ ሶስተኛ ወገን መፈተኑ የማይቀር ነው።

ኢትዮጵያ ያላትን ታሪካዊ ዳራ፥ የህዝብ ብዛት፥ የገበያ ፍላጎትና የፖለቲካ ሚናዋን ታሳቢ በማድረግ ቀጠናዋን በተለያየ አቅጣጫ መመልከትና መመርመር ይጠበቅባታል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይም አንዱና ዋነኛ የአስተዳደራቸው ፈተና ሊሆን የሚችለውም በቀጠናው ያለው የገዥዎች ስግብግብነት እና አምባገነንነት በተጨማሪ የሶስተኛ ወገን ጥቅምና ፍላጎት በቀጠናው ፖለቲካና ማኀበራዊ መስተጋብር ያለውን ሚና መለይት፥ መፍትሄውንም በብዙ አቅጣጫ መቃኘት፤ ለሚወስዷቸው ርምጃዎችም ጥንቃቄ በማድረግ ነገ ሊያስከትል የሚችለውንም ነገር ታሳቢ ማድረግ አለባቸው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን ከመጡ ጊዜ ጀምሮ በሀገር ውስጥ እየወሰዷቸው ካሉ በጎ ርምጃዎችና ማሻሻያዎች በተጨማሪ በቀጠናው ላይ የወሰዱት ፈጣን ርምጃ ይበል የሚያሰኝ ነው። የሚመሩትን ሀገርና ህዝብ እንዲሁም ታሪክ በሚመጥን መልኩ የወሰዷቸው ርምጃዎች ጥሩዎች ናቸው። ነገር ግን ከኤርትራ የተደረጉ ስምምነቶች ምንም እንኳ በግልፅ የታወቁ ነገሮች ባይኖሩም በኢኮኖሚውና በፀጥታ መስክ ያለውን ግንኙነት ከወዲሁ ፈር ማስያዝ ይጠበቅባቸዋል። ለምሳሌ በሁለቱ ሀገራት መካከል ለሁለት አስርት ዓመታት የነበረው ውጥረት ከረገበ በኋላ ከርስ በርስ ማኅበራዊ ግንኙነት በተጨማሪ በቅርቡ የርስ በርስ ንግድ ልውውጥ ተጀምሯል። በጎ ጅምር ነው። ነገር ግን በሁላቱ ሀገራት መካከል ያለው የገንዘብ አጠቃቀምና የምንዛሪ ተመን በግልፅ መታወቅና መነገር አለበት።

የወደብ አገልግሎትን በሚመለከት ከጅቡቲ ጋር እንደነበረው ፤ ለዜጎች ኑሮና የውጭ ምርት አቅርቦት ዋጋ መናር አንዱ ምክንያት እንደሆነው ልክ እንደ ጅቡቲ ወደብ ኪራይ ነው ወይስ በጋራ ማልማት አሊያም በሰጥቶ መቀበል መርህ ኢትዮጵያን ከዛሬ 27 ዓመታት በፊት እንደነበረው ሀገሪቱን የባህር በር ባለቤት ባደረገ መልኩ? በኪራይ ከሆነስ ለምን ያህል ጊዜ በምን ያህል ዋጋ? የወደብ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ዘረፍ አጠቃቀም ጉዳይስ በምን ዓይነት ስምምነት ተካቷል? በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለው የመሰረተ ልማት ግንባታ በተለይም መደበኛ የየብስ መንገድ፥ የባቡር ትራንስፖርትና ሀዲድ ግንባታ፥ መብራት፥ ሎጅስቲክ፥ የፀጥታ ጉዳይ (በተለይ ወታደራዊ እንቅስቃሴ፥ የባህርና የአየር ኃይል) ለኢትዮጵያ የንግድ እንቅስቃሴና ለአካባቢው የፀጥታ ደህንነት አጠባበቅ ጉዳይ፥ ሌላ ሁለተኛ ወይም ሶስተኛ አካል የወደብ አገልግሎት አልሚና ተጠቃሚ ቢመጣ የኢትዮጵያ የሚኖራት ሚና እና የምትስተናገድበት አግባብ ፥… የመሳሰሉ ጉዳዮች በግልፅ ስምምነት ላይ ተደርሶ ለተጠቃሚው ህዝብ ይፋ መደረግ አለበት።

በሁለት ተራ ግለሰቦች አለመግባባት ወይም የጥቅም ሽኩቻ ግጭት ሀገራቱን ሊያቃቅር እንዳይችል መደረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች ከወዲሁ መታየት አለባቸው። የሚደረጉ ስምምነቶች ምንም እንኳ ዶ/ር አብይ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅምና ፍላጎትን ለሌላ አካል አሳልፎ በመስጠት ይደራደራሉ ተብሎ ባይታሰብም በፖለቲካ በተለይ በዲፕሎማሲው የአንድ መሪ ወይም ግለሰብ ቅንነት ብቻውን ሰላምን ማስፈን ጉልበት ቢኖረውም በሀገራት መካከል ቅንነትና በየዋህነት የሚደረጉ ስምምነቶች ከጥቅማቸው ይልቅ ጉዳታቸው ያመዝናል። ምክንያቱም በፖለቲካም ይሁን በተፈጥሮ አስገዳጅ ሁኔታ የመሪዎች መለዋወጥ አሊያም ከነፍስ ወከፍ ገቢ ጋር ያልተመጣጠነ የህዝብ ብዛትና ፍላጎት ባልተጠበቀ ጊዜ ሁነቶችን የመለወጥ ባህርይ ስላላቸው ቢቻል የሚፈፀሙ ስምምነቶች ዘላቂ ሰላም የሚያስገኙ ቢሆኑ መልካም፤ የውል ስምምነቶች ግን ከአስር ዓመት ባይዘሉ ይመከራል። ምክንያቱም በሁለት ሀገሮች መካከል የሚደረጉ ስምምነቶች ዓለም አቀፍ ሰነድ ሆነው የሚቆዩ በመሆናቸው፥የአካባቢና የሀገር ውስጥ ፖለቲካና ነባራዊ ሁኔታ ሲቀያየር አማራጭ እይታዎች ሊለያዩ ስለሚችሉ አሳሪ መሆን የለባቸውም።

ሌላው ኢህአዴግ ለመቀበል ከወሰነውና አቶ መለስና ስዩም መስፍን በስልጣን ላይ በነበሩበት ጊዜ ፈርመው ካረጋገጡት የአልጀርስ ስምምነት ተፈፃሚ ከማድረግ በስተቀር ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይም ሆነ በአስተዳደራቸው ስር ያሉ አካላት የቀድሞ ስምምነቶችና ውሎች ካሉ ተገቢው ምክክር፥ ምርመራና ጥንቃቄ ሳይደረግበት ማፅደቅም ሆነ መስማማት የለባቸውም። ይህ ለሁለቱ ሀገራት ብቻ ሳይሆን ለቀጠናው ሰላምም የራሱ ድርሻ ይኖረዋል።

ከቀጠናው አዋሳኝ አረብ ሀገራት ጋር እየታዩ ያሉ ጥሩ የሚመስሉ መግባባቶች ይበረታታሉ። ይሁን እንጂ ከሌሎች ሀገሮች በተለየ መልኩ ከአረብ ሀገራት ጋር የሚደረግ ወዳጅነትና አጋርነት በጥንቃቄ መታየት አለበት። ምክንያቱም ሁሉም ነዳጅ አምራጅ የቀጠናው አረብ ሀገራት በኢኢኮኖሚ ነፃ ቢመስሉም በፖለቲካውና በፀጥታ ጉዳይ ሌላ ሁለተኛ ወገን ላይ ጥገና የሆኑ ስለሆነ ከእነሱ ፍላጎት ውጭም ሊሆን በሚችል መልኩ በየጊዜው ያልተጠበቁ ተለዋዋጭ ባህርዮች ይታያሉ።

በተለይ የአረብ ሀገራት ዴሞኬርሲ አልባ መሆናቸው ብቻ ሳይሆን የሀገራቸው ኢኮኖሚም በገዥዎችና ቤተሰቦቻቸው እጅ የተከማቸ፥ የፀጥታ ጉዳዮቻቸውም ምንም እንኳ ጠንካራ ቢሆንም ከብሔራዊ ይልቅ በገዥዎች ፍላጎትና ተክለ ቁመና ላይ የተገነባ በመሆኑ እነሱ ያለ እንቅስቃሴ የአፍሪካ ቀንድ ጋር ቀጥተኛ ትስስር ይኖረዋል። ምክንያቱም በባህል እንዲሁም በተለያዩ ማኅበራዊ ጉዳይ ላይ የአፍሪካ ቀንድ ሀገሮች ከአረብ ሀገራት ጋር የሚጋሩት ነገር ስላለ እዛ የሚፈጠረው ችግር ከራሳቸው አልፎ የአጋር ሀገሮችንም ሰላም የማናጋት አቅም አለው። ለምሳሌ አሜሪካ 66 % የኃይል አቅርቦት በተለይም ነዳጅ፥ የተፈጥሮ ጋዝና የድንጋይ ከሰል የአሪካ ቀንድ አጎራባች የሆኑ የአረብ ሀገራት ላይ ጥገኛ ስትሆን፤ እነሱም ዋነኛ የውጭ ምንዛሪ፥ የምግብ አቅርቦት ንግድ፥ የጦር መሳሪያ ፥ መሰረተ ልማት ቴክኖሎጂ አገልግሎትና አቅርቦት በዋነኝነት አሜሪካና ሸሪኮቿ ላይ ጥገኞች ናቸው። ርስ በርስ ያላቸው ወዳጅነትም ቢሆን አንዱ ያኩረፈ ቀን ቀጠናውን ማመስ የተለመደ ተግባራቸው ነው። ለምሳሌ የአሁኗን የመንን እንዲሁም ከኳታር ጋር ያላቸውን ግንኙነት ማየት ይቻላል። ስለዚህ አንዱ አጋር ጋር የአደጋ ወይም ችግር ዝናብ ቢያካፋ በኢኮኖሚ የደከሙ ሌሎች ሶስተኛ አጋር ሀገሮችን የሚገጥማቸው የችግር ካፊያ ሳይሆን ጎርፍ ነው። ስለዚህ ከበጎ ርምጃው ጎን ለጎን ጥንቃቄዎችም በደንብ መታየት አለባቸው።

በአጠቃላይ ኢትዮጵያ የምታደርጋቸው ፖለቲካዊ እንቅስቃሴዎችና ርምጃዎች በቀጠናው ላይ ትልቅ ተፅኖ አለው። ሰላሟና ደህንነቷ ከራሷ በተጨማሪ ቀጠናው ላይ የሚኖራት ሚና ቀላል ግምት የሚሰጠው አይደለም። ስለሆነም የቀጠናውን ህዝብ ብዛት 59 በመቶ ያህል የያዘች ሀገር መሪ የሆኑት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይና አስተዳደራቸው እየወሰዱት ያሉት ርምጃና ስምምነቶች ቀጠናውንም ታሳቢ ያደረገ መሆን ይኖርበታል። እየወሰዷቸው ካሉ በጎ ርምጃዎች በተጨማሪ በቀጠናውም ሆነ በሌላው ዓለም አቀፍ የፖለቲካው መድረክ ኢትዮጵያ የነበራትን ተሰሚነትና ቦታ እንድትይዝ የሀገር ውስጥ የፖለቲካ መረጋጋት፥ የህግ የበላይነትና የፀጥታ ጉዳይ ሳይዘነጋ ማለት ነው።

በተለይ በአንድ ሀገር ሁለት መንግሥት አሉ ብለው የሚፎክሩትን፥ የመንጋ ፍርድ ሰጪና ትጥቃቸውን አንግበው ሰላማዊ ዜጎች መሃል እየተንቀሳቀሱ የሚያውኩ “ተፎካካሪ” የፖለቲካ ኃይሎች ከወዲሁ በቃችሁ ተብለው እንዲታረሙ መደረግ አለበት። በአንድ ሀገር ሁለት እና ከዚያ በላይ ማዕከላዊ መንግሥት የጦር ሰራዊት የለም ሊኖርም አይችልም። ትንንሽ ተብለው በቸልታ አሊያም በየዋህነት የሚታለፉ ነገሮች በሌላው ወገን እንደ ጅልነትና አላዋቂነት ተቆጥሮ ለሀገርም ለህዝብም ጥቁር ጠባሳ የሚጥል አደጋ እንዳያስከትል ለቀጠናው ሰላም ኢትዮጵያ ቤቷን ማፅዳት ግድ ይላታል። በመጨረሿም ለማንኛውም የሀገር ውስጥ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴም የጦር መሳሪያና የሁለተኛ አካል ወይም ሀገር የፋይናንስ ድጋፍ፥ ዝውውርና ጣልቃ ገብነት ከእንግዲህ እንዳይኖር የፀጥታው ዘርፍ ከመንደር ባለፈ ሀገሪቷንና ቀጠናውን በበቂ ሁኔታ የተረዳ ፥ በቴክኖሎጂ የታገዘና ከነበረው ኋላቀር የገዥዎችን ፍላጎትና ጥቅም ታሳቢ ያደረገ መዋቅር በአዲስ መልክ ተደራጅቶ ብሔራዊ መልክ የያዘ የፀጥታ ኃይል መገንባትና ማሰማራትም ቅድሚያ ሊሰጡ ከሚገቡ አብይ ጉዳዮች አንዱ ተደርጎ ቢወሰድ ለሚታሰበው ሰላም ጉልህ አስተዋፅዖ ይኖረዋል።

Advertisements

የአዲስ አበባው “ለውጥን እንደግፍ፣ ዴሞክራሲን እናበርታ” ታሪካዊ የድጋፍ ሰልፍ እና ክስተቶቹ

ብስራት ወልደሚካኤል

ቅዳሜ ሰኔ 16 ቀን 2010 ዓ ም ከጠዋቱ 1፡0 ጀምሮ በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ሁሉን ያሳተፈ ታሪካዊ ሰልፍ ተከናውኗል። ህዝባዊ ሰልፉም በኢትዮጵያ ታሪክ ተደርጎ በማይታወቅ መልኩ፥ የትኛውም የፖለቲካ ድርጅት ወይም የሲቪክ ተቋም ውጭ በአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ እየወሰዷቸው ባሉ በጎ የለውጥ ርምጃዎች ደስተኛ በሆኑ እና ለውጡ ተጠናክሮ እንዲቀጥል በሚፈልጉ ግለሰቦች ተነሳሽነት የተጠራ ህዝባዊ ሰልፍ ሲሆን፤ መሪ ቃሉም “ለውጥን እንደግፍ፥ ዴሞክራሲን እናበርታ” በሚል በሪ ቃል የተዘጋጀ ህዝባዊ ትዕይንት ነበር።

Abiy Ahmed

ዶ/ር አብይ በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ሰልፍ በከፊል (ፎቶ፡ ከዕለቱ ማኅበራዊ ገፆች የተወሰደ)

በሰልፉ ላይ ከ2 እስከ 3 ሚሊዮን ተሳታፊዎች ሊገኙ ይችላሉ ተብሎ ቢጠበቅም፤ እንደ አዲስ አበባና ፌደራል ፖሊስ ግምት ግን ከ4 ሚሊዮን በላይ ህዝብ እንደታደመበት ሙያዊ ግምታቸውን ሰጥተዋል። ይህም ከተጠበቀው በላይ መሆኑ ነው። ህዝባዊ የድጋፍ ሰልፉም ከአዲስ አበባ ነዋሪዎች በተጨማሪ የአጎራባች ከተሞች ነዋሪዎችም ታድመውበታል። በሰልፉ ላይም ህዝቡ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጎን እንደሚቆም በተለያዩ መፈክሮች እና ህብረ-ዜማዎች በመግለፅ ለውጡ ተጠናክሮ እንዲቀጥል ድጋፋቸውን ሲቸር ታይተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩም ህዝባዊ ድጋፉ ለስራቸው ተጨማሪ ጉልበትና አቅም እንደሚፈጥርላቸውና በድጋፉ ሳይታበዩ ህዝቡን በቅንነትና በታማኝነት እንደሚያገለግሉ በመግለፅ ትህትናን በሚያሳይ መልኩ ራሳቸውን ዝቅ በማድረግ ለህዝቡ ያላቸውን አክብሮት ሲያሳዩ ተስተውሏል። የጠቅላይ ሚኒስትሩና በጎ የለውጥ ርምጃቸው የተለያየ የፖለቲካ አመለካከትና ፍላጎት ባላቸ አካላትንም ጭምር በማካተት የተደረገ ህዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለህዝቡ ያደረጉት ንግግር እና ያሳዩት ትህትና፤ በታዳሚው ዘንድ የተቸራቸው የአደባባይ አድናቆትና ድጋፍ በኢትዮጵያ ያልተለመደ አዲስ ክስተት ነበር።

Abih Ahmed at Meskel square

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ መስቀል አደባባይ ለህዝቡ ምስጋና እና አክብሮቱን ሲገልፅ

Addis Ababa rally
የአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ሰልፍ በከፊል (ፎቶ፡ ከዕለቱ ማኅበራዊ ገፆች የተወሰደ)

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ወደ ሥልጣን ከመጡ ገና 82ኛ ቀናቸው ቢሆንም በየዕለቱ በሚተገብሯቸው ስራዎችና ተግባራዊ እንቅስቃሴያቸው ላለፉት 27 ዓመታት በርካቶችን ለእስር፥ግድያ፥ ስደትና መከራ የዳረገውን የሚመሩት ኢህአዴግ ድርጅት ተፎካካሪዎችን ሳይቀር ይሁንታ ያገኘ ያልተለመዱ በጎ ርምጃዎች ለድጋፉ ዋነኛ ምክንያቶች ናቸው። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ የሀገሪቱን መሪነት ከተረከቡ ጀምሮ በተለይ በአዲስ አበባ ፥ ኦሮሚያ እና አማራ ክልል የታሰሩ በአስር ሺህዎች የሚቆጠሩ የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱ ተደርጓል። በተለይ የርስ በርስ ሽኩቻና ግጭቶችን በይፋ በማውገዝ ከመከፋፈል ና ልዩነት ይልቅ “መደመር” በሚል የሚታወቁበት አብሮነት ቃል ፍቅር፥ ይቅርታ፥ ሰላምና ኢትዮጵያዊ አንድነት ጥሪያቸው የህዝቡን ቀልብ የሳቡ ንግግሮቻቸው ተጠቃሽ ናቸው።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ምንም እንኳ ላለፉት 27 ዓመታት ገዥ የነበረው ኢህአዴግ አመራር ሆነው የመጡ ቢሆንም፤ ከዚህ ቀደም በነበሩ የገዥው አመራሮች ሲፈፀሙና ሲቀነቀኑ የነበሩና በህዝቡ የተወገዙ ተግባራት፥ የሀገሪቱን እና የህዝቡን አንድነት የሚፈታተኑ እጅግ ለጆሮ የሚቀፉ ቃላቶችና ትርክቶችን ሁሉ በመተው በአዲስ ማንነት ራሳቸውን ሆነው በመምጣት መልካም የሚባሉና በህዝቡ የተወደዱ ተስፋ ሰጭ እንቅስቃሴዎችን ማከናወናቸው ለድጋፉ አንዱ ምክንያት ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። በርግጥም ከ3 ወር ላልበለጠ የሥልጣን ጊዜያቸው ይበል የሚያሰኙ በጎ ተግባራትን እያከናወኑ መሆኑ እሙን ነው።

ዶ/ር አብይ ካከናወኗቸው በጎ ሥራዎች መካከል በፖለቲካዊ አመለካከታቸውና ሐሳባቸው፥ በነፃነት በመግለፃቸውን እና መብታቸውን በመጠየቃቸው ብቻ በአስከፊ እስር ላይ የነበሩ ጋዜጠኞች፥ የተፎካካሪ ፖለቲካ ድርጅት መሪዎች፥ የመብት ተሟጋቾች፥ የኢንተርኔት ጦማሪዎች እንዲሁም ገዥውን ሥርዓት ሲያገለግሉ የነበሩና የመንግሥትን የሰብዓዊ መብት ጥሰትና አድሏዊ የሆነ ብልሹ አሰራርን በመቃወማቸው የታሰሩ የጦር መኮንኖች ለዓመታት በግፍ ከሚማቅቁበት ወህኒ ቤቶች ከእስር በነፃ እንዲለቀቁ ማድረጋቸውን እና የዜጎችን ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ላይ ገደብ የጣለውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲነሳ ማድርብጋቸው በበጎ ጎን ማንሳት ይቻላል። ሌላው ላለፉት 27 ዓመታት በሟቹ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ እና በቅርቡ ሥልጣናችውን በለቀቁት አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ የሥልጣን ዘመን ሲከናወኑ የነበሩ የመብት ጥሰቶችን በማመን እና ድርጊቱን በመኮነን ህዝቡን በይፋ ይቅርታ በመጠየቅ፤ መንግሥት በህዝቡ ላይ የሽብር ተግባር ይፈፅም እንደነበር ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመረጃ ናሙና በመግለፅ አረጋግጠዋል። ለዚህም ህዝቡን በድጋሚ ይቅርታ ጠይቀዋል።

ሌላው በህዝብ ላይ ላለፉት 27 ዓመታት በደል ሲፈፅሙና ሲያስፈፅሙ የነበሩ አመራሮችን ከሥልጣን አሰናብተዋል። ለዓመታት በሀገር ውስጥና እንዳይነበቡና እንዳይደመጡ ታፍነው የነበሩ 246 የኢትዮጵያውያን የመረጃ ድረ-ገፆች እና ብሎጎች እንዲለቀቁ እና አማራጭ የመረጫ ምንጭ ሆነው እንዲያገለግሉ አድርገዋል። ከዚህ በፊት የመንግሥትን የሰብዓዊ መብት ጥሰትና ብልሹ አሰራር የሚኮንኑትን በመወንጀል፥ የተሳሳተ መረጃ ለህዝቡ በማሰራጨትና የባለሥልጣናትን ገመና ለመሸፈን ሲውሉ የነበሩ የህዝብ መገናኛ ብዙኃን አሁን ሙያዊ ስነምግባርን የተከተለ ትክክለኛ መረጃ ለህዝቡ እንዲያሰራጩ አድርገዋል። ላለፉት 18 ዓመታት ሻክሮ የነበረውን እና በኢትዮጵያ ታሪክ ከ70 ሺህ በላይ ሰዎች ያለቁበት አስከፊ ደም አፋሳሽ ጦርነት መንስኤ በኋላ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሞት አልባ ጦርነት ያሉት የኢትዮጵያና እርትራ ግንኙነት እልባት እንዲያገኝ የወሰዱት የሰላም ርምጃ ህዝቡን ካስደሰቱት መካከል ዋነኞቹ ናቸው።

Addis Ababa rally 2
የአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ ሰልፍ በከፊል (ፎቶ፡ ከዕለቱ ማኅበራዊ ገፆች የተወሰደ)

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ እየወሰዷቸው ካሉ በጎ ርምጃዎች በተጨማሪ የዴሞኬራሲ የሰብዓዊ መብት አጠባብቅ በተግባር እንደሚረጋገጥ፥ በእርሳቸው የሥልጣን ዘመን ማንም ኢትዮጵያዊ አሳዳጅና ተሰዳጅ እንደማኖር፥ የዜጎች እኩልነት፥ ሐሳብን በነፃነት የመግለፅ መብትና የፕሬስ ነፃነት፥ በነፃነት የመሰብሰብና የመደራጀት እናንዲሁም ዴሞክራሲ መብቶች እንደሚያረጋገጡ ቃል በመግባት ተግባራዊ ርምጃዎችን መውሰድ በመጀመራቸው ህዝቡን እያስደሰተው እንደሆነ ይስተዋላል። በተቃራኒው ያለፉት 27 ዓመታት ህዝቡን ለመከራ፥ ሀገሪቱን ለከፋ ውድቀት የዳረጉ የገዥው ህወሓት/ኢህአዴግ አመራሮች ምክንያት የተበሳጨው ህዝብ አገዛዙና ሥርዓቱ እንዲወገድ በተለይም ላለፉት ሶስት ዓመታት በኦሮሚያ፥ በአማራ እና በከፊል በደቡብ ክልል በተነሳው ህዝባዊ ተከታታይ አስገዳጅ ተቃውሞ ምክንያት ከሥልጣን የተወገዱ አካላት በጠቅላይ ሚኒስትሩ በጎ ርምጃዎች ደስተኛ ባለመሆናቸው በጎ ርምጃዎቹ “የፓርቲውን ህገ ደንብ የተከተለ አይደለም፥ ሕገ መንግሥቱም እየተጣሰ ነው” በሚል ከሚነሳው ውስጣዊ የሥልጣን ሽኩቻ እስከ አደባባይ የተቃውሞ መግለጫ ማውጣታቸውን ተከትሎ፤ ህዝቡ የተጀመረው በጎ ለውጥ ተጠናክሮ እንዲቀጥል እና እንዳይደናቀፍ በመፈለግ ሰኔ 16 ቀን 2010 ዓ.ም. “ለውጥን እንደግፍ ፥ ዴሞክራሲን እናበርታ” በሚል መሪ ቃል የተደረገ ታላቅ ህዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ ነው። በተጨማሪም በጎንደር፥ ደብረ ማርቆስ፥ ደሴ፥ ዱራሜ ከተሞች ተመሳሳይ የድጋፍ ሰልፎች የተደረጉ ሲሆን፤ እሁድ ሰኔ 17 ቀን 2010 ዓ ም ደግሞ በድሬዳዋ፥ ሰመራ፥ አሳይታ እና ጅግጅጋ ከተሞች ተመሳሳይ የለውጡና የጠቅላይ ሚኒስትሩ የድጋፍ ሰልፎች ተከናውነዋል።

በተለይ የአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ የተደረገው ህዝባዊ ሰልፉ እጅግ የደመቀ፥ ብዙ ህዝብ የተገኘበት፥ የተለያዩ የፖለቲካ አመለካከት እና ፍላጎች ያላቸው አካላት በአንድነት በመሆን የተለያዩ ሐሳቦች የተንፀባረቁበት ልዩ ህዝባዊ ሰልፍ በመሆኑ በኢትዮጵያ ታሪክ አዲስ ክስተት ነው። ከዚህ ቀደም ዛሬም ድረስ ሥልጣን ላይ ያለውን እና በምርጫ ሥልጣን ለመልቀቅ ፈቅደኛ ያልሆነውን ገዥውን ኢህአዴግን በመቃወም እና ተፎካካሪውን ፓርቲ ቅንጅት በመደገፍ የተደረገው የሚያዝያ 30 ቀን 1997 ዓ.ም. ሰልፍ በርካታ ህዝብ የተገኘበት ሆኖ የተመዘገበ ነበር። ይሁን እንጂ ቅዳሜ ሰኔ 16 ቀን 2010 ዓ ም የተደረገው ሰልፍ ግን በበጎ ፈቃድ ግለሰቦች ተነሳሽነት የተከናወነ፥ በኢትዮጵያ ታሪክ ብዙ ህዝብ የተሳተፈበት፥ የትኛውምን የፖለቲካ ፓርቲ ፍላጎት ምክንያት ወይም ተገን ያላደረገ፥ ይልቁንም ሁሉንም የፖለቲካ ኃይሎች ያካተተ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድን በመደግፍ የተደረገ ታላቅ ህዝባዊ ሰልፍ በመሆኑ በሀገሪቱ ታሪክ ልዩ ሥፍራ ይኖረዋል ተብሎ ይታሰባል። በሰልፉ ላይም ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አህመድ ተገኝተው ንግግር ያደረጉ ሲሆን፥ በዕለቱም ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኮንን፥ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባዔ የሆኑት ወ/ሮ ሙፈሪያት ካሚል እና ሌሎች ባለሥልጣናትም ተገኝተው ነበር።

ይሁን እንጂ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ ለደጋፊዎቻቸው የሰልፉ ታዳሚዎች እንደወትሮ ህዝቡን ያስደመሙና ያስደሰቱ ንግግሮችን አድርገው ጨርሰው በተቀመጡ በሁለት ደቂቃዎች ውስጥ በቅርብ ርቀት የቦንብ ፍንዳታ ተሰማ። የቦንብ ፍንዳታው የተከሰተው ጠቅላይ ሚኒስትሩ ካሉብት መድረክ በስተቀኝ በአማካይ 40 ሜትር ርቀት አካባቢ እንደሆነ የዓይን እማኞች የገለፁ ሲሆን፤ ድርጊቱ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ላይ የተቃጣ የግድያ ሙከራ እንደነበር ታምኗል። በወቅቱም በፍንዳታው አቅራቢያ ሌላ ተጨማሪ ፍንዳታ ሊያከናውኑ ነበር የተባሉ ተጠርጣሪዎች መካከል ሁለት ሴቶች ራሳቸውን የአዕምሮ ህሙማን በማስመሰልና ራሳቸውን የጣሉ ሰዎች አለባበስ በመልበስ ተጨማሪ ቦንብ ወደ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደሚገኙበት መድረክ ለመወርወር ከቦርሳችው ውስጥ ቦንብ ሲያወጡ ከነፖሊስ የደንብ ልብስና የትጥቅ መያዣ በሰልፉ ታዳሚዎች እጅ ከፍንጅ ተይዘው እንዳስጣሏችውና ደብድበው ለፖሊስ አሳልፈው እንደሰጧቸው እማኞች በፎቶና ቪዲዮ የታገዘ መረጃ አስደግፈው ይፋ አድርገዋል።

Police car at Meskel square incident
አዲስ አበባ መስቀል አደባባይ የአደጋው ተጠርጣሪዎች የፖሊስ ባልደረባ አካላት ነበሩበት በሚል በህዝቡ የተያዘና ጉዳት የደረሰበት የፖሊስ ተሽከርካሪ (ፎቶ፡ ከዕለቱ ማኅበራዊ ገፆች የተወሰደ)

ከአደጋው ጋር በተያያዘ ከተያዙ ሴቶች በተጨማሪ በተመሳሳይ ቦታና ሰዓት አንድ የፖሊስ ባልደረባ አባል ከመድረኩ በስተጀርባ ባለ ህንፃ ላይ በፍጥነት በመውጣት ተጨማሪ ቦንብ ሊያፈነዳ ሲሞክር አካባቢው ላይ ሰልፉን እንዲያስተባብሩ እና የህንፃውን መግቢያና መውጫ እንዲቆጣጠሩ በተመደቡ የአዲስ አበባ ወጣቶች መያዙ ታውቋል። በኤግዥቢሽን ማዕከል አካባቢ ደግሞ የወታደራዊ መገናኛ ሬዲዮ በወጣቶች ተይዞ ለሚምለከተው የፖሊስ አካል ተላልፎ መሰጠቱ ተሰምቷል። በሰልፉ በቅርብ ርቀት የነበረና የአንዱ ተጠርጣሪ ፖሊስ ይዞት የነበረው የፖሊስ መኪና ባልታወቁ ሰዎች ወዲያው እንዲቃጠል የተደረገ ሲሆን፤ ከውስጡም የቦንብና ፈንጅ ማስቀመጫ ሳጥን መሰል ሻንጣ በሰልፉ ታዳሚዎች መያዙ ታውቋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ ፍንዳታው መድረኩ አቅራቢያ ከመከሰቱ አስቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ሰልፉ ከመምጣታቸው በፊት ህዝቡ በብዛት ከሚገኝበት የአዲስ አበባ ኤግዚብሽን ማዕከል ባለ የሰልፉ መግቢያ በር ላይ ከአንድ ወጣት ጋር የነበረች አንዲት ሴት ተለቅ ባለ የእጅ ቦርሳ ይዛ ያልተለመደ እንቅስቃሴ በማድረጋቸው ጥርጣሬ ባደረባቸው የሰልፉ ታዳሚ ወጣቶች ተይዛ ስትፈተሽ ቦርሳዋ ውስጥ ቦንቦችን የያዘ ሸራ ጋር ይዛ በመገኘቷ አብሯት ከነበረ ወጣት ጋር አንድ ላይ ለፖሊስ ማስረከባቸው ተጠቁሟል።

በዕለቱ ወደ ሰልፉ ስፍራ ለመግባት እንደከዚ ቀደሙ በሁሉም የአደባባዩ መግቢያ እያንዳንዱ ሰው በአማካይ ለሶስት ጊዜ ያህል በተለያየ ርቀት በፖሊስ ተደጋጋሚ ጥብቅ ፍተሻ እንደተደረገ የተገለፀ ሲሆን፤ አደጋውን ያደረሱ አካላት እንዴትና በምን ያንን ተደጋጋሚ ጥብቅ ፍተሻ አልፈው መድረኩ አቅራቢያ እንደተገኙ የብዙዎች ጥያቄ ሆኗል። ከዚህ ቀደም በዛ መድረክ በየዓመቱ መሪዎች በሚገኙበት የተለያዩ ፖለቲካዊና ኃይማኖታዊ ዝግጅቶች ቢደረጉም፤ በሀገሪቱ ታሪክ ተመሳሳይ አደጋ ተከስቶ አያውቅም ነበር። በዕለቱ በደረሰ የቦንብ ፍንዳታ አደጋ እስካሁን የ2 ሰዎች ህይወት ሲያልፍ 135 ሰዎች ከባድና ቀላል የአካል ጉዳት እንደደረሰባቸው የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር መረጃ አመልክቷል።

የቦንብ ጥቃቱን ተከትሎም ከህዝባዊ ሰልፉ ውስጥ እጅ ከፍንጅ የተያዙትን ጨምሮ 6 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር ውለው የነበረ ቢሆንም፤ በተሳሳተ ጥቆማ አብሮ ተይዞ ነበር የተባለው ዲያቆን በፅሐ ለ10 ዓመታት በቄራ ጎፋ ቅዱስ ገብርኤል ካቴድራል አገልጋይና በአካባቢው ሰዎች በመልካም ስነምግባሩ የሚታወቅ እንደሆነ በመግለፅ በተደረገ ምርመራ የተሳሳተ ጥቆማ መሆኑን በመጥቀስ ፖሊሴ ወዲያው ለቆታል። እጅ ከፍንጅ እንደተያዙ የተገለፁት ቀሪዎቹ 5 ተጠርጣሪዎችን ጨምሮ ከጥቃቱ ጋር ንክኪ አላላቸው በሚል እስካሁን 30 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር መዋላችውን የፌደራል ፖሊስ ዋና ኮሚሺነር ዘይኑ ገልፀዋል። ከአደጋው ጋር በተያያዘ ሌሎች ተጠርጣሪዎችም በፖሊስ እየተፈለጉ እንደሆነም ኮሚሽነሩ አስታውቀዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ከህዝባዊ ሰልፉ ጥበቃ ላይ ክፍተት አሳይተዋል በሚል የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር ግርማ ካሳን ጨምሮ 9 የአዲስ አበባ እና የፌደራል ፖሊስ አባላት በቁጥጥር ስር ውለው ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሆነ የመንግሥት ኮሚኒኬሽን ጉዳዮች ጽህፈት ቤት ሚኒስትር አቶ አህምድ ሸዴ ለመንግሥት መገናኛ ብዙኃን ይፋ አድርገዋል። ዘግይቶ በወጡ መረጃዎች ከአደጋው ጋር በተያያዘ የብሔራዊ ደህንነት አገልግሎት ምክንትል ኃላፊና የሀገር ውስጥ ጉዳይ የደህንነት ኃላፊም በቁጥጥር ስር መዋላቸው የተጠቆመ ሲሆን፤ በአደጋው ቅንብር እጃቸው አለበት በሚል ሌሎች ተጠርጣሪዎች በተለይም ከፌደራልና ከክልል የፀጥታ አስከባሪ አካላት በቁጥጥር ስር ሊውሉ እንደሚችሉ ይጠበቃል።

በአደጋው ሰለባ ከሆኑ ሰኣላምዊ የሰልፉ ታዳሚዎች በስተቀር ጉዳት የደረሰበት ባለሥልጣን እንደሌለ ለማወቅ ተችሏል። ከአደጋው የተረፉት ጠቅላይ ሚኒስትሩም በዕለቱ በቤተመንግሥት መግለጫ የሰጡ ሲሆን፤ ከሁለት ሰዓታት ቆይታ በኋላም በአደጋው ጉዳት ደርሶባቸው በጥቅር አንበሳ፥ ዘውዲቱ እና ያቤፅ ሆስፒታል ህክምና ዕርዳታ እየተደረገላቸው የሚገኙ ተጎጂዎችን ሄደው ጎብኝተዋል። በተመሳሳይም እሁድ ሰኔ 17 ቅቀን 2010 ዓ.ም. የሀገሪቱ ፕሬዘዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾሙ የአደጋው ሰለባ የሆኑትን በየሆስፒታሉ በመገኘት ጎብኝተዋቸዋል።

አደጋውንም ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ፥ በቅርቡ አዲሱን ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አበይ አህመድ የተደረገውን የሰላም፥ የይቅርታና እርቅ ጥሪን ተከትሎ ሁለገብ ትግል ያደርግ የነበረውና ማንኛውንም የአመፅ እንቅስቃሴ በይፋ ማቆሙን ያወጀው ተቀናቃኙ አርበኞች ግንቦት 7 እንዲሁም ሰማያዊ ፓርቲን ድርጊቱን ኮንነው አውግዘውታል። ጠቅላይ ሚኒስትሩም የተጀመረው የለውጥ እንቅስቃሴ እና የኢትዮጵያ የሰላም፥ የፍቅር፥ የይቅርታና አንድነት ተስፋ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል በመግለጫችው አስታውቅዋል። መንግሥት የአደጋውን ፈፃሚዎችና ተባባሪዎች ተከታትሎ ለህግ እንደሚያቀርብ በመግለፅ ወንጀሉ በማን እና ለምን ዓላማ እንደተቀነባበረ የፖሊስ ምርመራ ሲጠናቀቅ ለህዝብ ይፋ እንደሚደረግ አስታውቋል።

የተፈፀመውን የቦንብ ጥቃት የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጽሐፊ፥ የአፍሪካ ህብረት ፕሬዘዳንትና ኮሚሽነር፥ በኢትዮጵያ የአውሮፓ ህብረት ቢሮ፤ የጅቡቲ፥ የኬንያ፥ የሶማሊያ እና የኤርትራ መንግሥታት በዕለቱ ድርጊቱን ኮንነው አውግዘዋል።

የደቡብ ሱዳን ቀውስ በቀጠናው ላይ ያለው ተፅዕኖ

Bisrat Woldemichael
afrosonb@gmail.com

ሱዳን በምስራቅ አፍሪካም ሆነ በአፍሪካ ካሉት ሰፊ ግዛቶች መካከል ቀዳሚዋ ነበረች፡፡ ሱዳን ለረጅም ጊዜ በእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ስር የወደቀች ብትሆንም፤ ነፃነቷን ካገኘች በኋላ ግን የአረብ ሊግ አባል ሀገር ከመሆን በተጨማሪ በሼሪአ የእስልምና አስተምህሮ ህግ መተዳደር ጀመረች፡፡ ይሁን እንጂ በዜጎቿ መካከል እኩልነትንም ሆነ ፍትሃዊ የሃብት ክፍፍል ማምጣት ባለመቻሏ ከ30 ዓመታት በላይ ለከፍተኛ የእርስ በርስ ግጭት ተዳርጋ መቆየቷ የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው፡፡

በተለይ ሱዳን የአረብ ሊግ አባል ሀገር እንደመሆኗ መጠን ኢትዮጵያን ከቀይ ባህር ማስወጣት እና ወደብ ማሳጣት ከየመን በስተቀር የግብፅና እና የሌሎች አረብ ሀገሮች የረጅም ጊዜ ዕቅድ እንድታስፈፅም ትልቅ ተልዕኮ ተሰጥቷት ነበር፡፡ በዚህም ተልዕኮ የኤርትራውን ህግአኤ (ሻዕብያ) እና የዛሬው ህወሓት/ኢህአዴግን ዋና ቢሮ በመከፍትና በተለያዩ የገንዘብና ቁሳቁስ በመደገፍ ሀገሪቱ እርስ በርስ እንድትታመስ ትልቅ ስራ ሰርታለች፡፡

ሱዳን ኢትዮጵያን ለመጉዳት እየወሰደች ያለችውን እርምጃ እንድታቆም እና እንደ ጥሩ ጎረቤት ሀገር በሰላም ተባብሮ መኖሩ እንደሚያዋጣ በቀድሞ የኢትዮጵያ ፕሬዘዳንት ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማርያም ለሱዳን አመራሮች መልዕክት እና የቀጥታ ውይይት ተደረገ፡፡ ይሁን እንጂ ሱዳን ከአባይ ወንዝ ጋር በተያያዘ ግብፅ እና ሌሎች የአረብ ሀገሮች የሰጧትን ተልዕኮ በመደገፍ አጠናክራ ቀጠለችበት፡፡ በዚህም መንግስቱ ኃይለማርያምን ጨምሮ የወቅቱ የኢትዮጵያ መሪዎች ተደጋጋሚ ማሳሰቢያ እና ማስጠንቀቂያ ለሱዳን ከመስጠት አልቦዘኑም፤ ሱዳን ግን ቀጠለችበት፡፡
በድርጊቱ የተበሳጩት ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማርያም እና ሌሎች አመራሮቻቸው ለሱዳን የሚሆን አፀፋ ለመመለስ ተግባራዊ የፖለቲካ እንቅስቃሴ መውሰዱን የመጨረሻ አማራጭ አደረጉ፡፡ በዚህም በሱዳን ፈላጭ ቆራጭ የሆኑት እና እራሳቸውን አረብ ነን የሚሉት የሰሜን ሱዳን ተወላጆች በተፈጥሮ ሃብት የበለፀጉ የደቡብ ሱዳን ነዋሪዎችን መጨቆን እንደ ባህል መውሰዳቸው ለወቅቱ ኢትዮጵ መዎች እንደ አንድ የፖለቲካ ትርፍ ወሰዱት፡፡

sed በነዳጅና በሌሎች የተፈጥሮ ሃብት የበለፀጉት ደቡብ ሱዳኖች እንደ ሰሜኑ ሱዳን ከእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ነፃ ቢወጡም በራሳቸው ሰሜን ሱዳኖች የባሰ ባርነት ውስጥ መውደቃቸውን አምርረው የሚቃወሙ በዶ/ር ጆን ጋራንግ የሚመራ ጥቂት የደቡብ ሱዳን ተወካዮች ወደ ኢትዮጵያ የግብዣ ጥሪ ተደረገላቸው፡፡ በዚህም ከወቅቱ የኢትዮጵያ አመራሮች ጋር ባደረጉት ውይይት ልኡካኑ ከሰሜን ሱዳን በመለየት የመብቶቻቸውና የተፈጥሮ ሃብቶቻቸው ተጠቃሚ ለመሆን ትግል ማድረግ እንደሚፈልጉ አረጋገጡ፡፡ ኮሎኔል መንግስቱም ኢትዮጵያ ለየትኛው ጭቁን የአፍሪካም ሆነ የዓለም ህዝብ ኢትዮጵያ ድጋፍ ማድረግ የተለመደ በጎ ዓላማዋ ስለሆነ፤ እናንተንም አቅም በፈቀደ እንረዳችኋለን ሲሉ አረጋገጡላቸው፡፡

እነ ዶ/ር ጆን ጋራንግም ወዲያው ወደ ሱዳን እንደተመለሱ ደቡብ ሱዳንን ከሱዳን ለመለየት በሚደረገው ትግል ለመሳተፍ ፈቃደኛ ለሆኑ ደቡብ ሱዳኖች በምስጢር ጥሪ አደረጉ፡፡ እጅግ በሚገርም ሁኔታ ወዲያውኑ ከ100 ሺህ በላይ ፈቃደኛ የደቡብ ሱዳን ወጣት እና ጎልማሳ ወንዶች ፈቃደኛነታቸውን አረጋገጡ፡፡ ያኔ የዛሬዋ ደቡብ ሱዳን ከሱዳን የመለየቷ ጥንስስ እውን ሆነ፡፡ ከዚያም የደቡብ ሱዳን ንቅናቄን የሚመሩት ልኡካን በአዲስ መልክ አመራር እንዲመረት ከላደረጉ በኋላ የበላይ መሪ እንዲሆኑ ዶ/ር ጆን ጋራንግ ከሌሎች አመራሮች ጋር ተመርጠው ወደ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ጀመሩ፡፡ በወቅቱ ወደ ትግሉ ለመግባት ፈቃደኛ እንደሆነ የተነገረላቸው 100 ሺህ ደቡብ ሱዳናውያንን ለማስታጠቅም ሆነ ለማሰማራት ምቹ ሁኔታም ሆነ የአቅርቦት ዝግጅት አልነበረም፡፡

ውጥናቸው እንዲሳካ የተለያዩ ሀገሮችን በተለይም ምዕራብ እና ምስራቅ አውሮፓ ሀገሮችን ከመማፀን ጎን ለጎን በቅድሚያ ቃል የገባችላቸው ኢትዮጵያን ተግባራዊ ድጋፍ ጠየቁ፤ ደቡብ ሱዳኖች፡፡ ኢትዮጵያም ለእሷ ሱዳንን ለመበቀል እና ጥሩ ወዳጅ የሆነች ጎረቤት ሀገርን ለመፍጠር በሚደረገው እንቅስቃሴ የራሷን አሻራ ለማኖር የገባችውን ቃል በመጠበቅ ከ80 ሺህ የማያንሱ የደቡብ ሱዳን የትግል አባላት በተለያ ጊዜ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው ስልጠና እና ሌላ ሙያዊ ድጋፍ ከነ አስተዳደራዊ ቢሮ ድጋፍ አደረገች፡፡ ይሄ ደግሞ ለደቡብ ሱዳኖች ያልተጠበቅ ትልቅ ስጦታ መሆኑን በማመን ለትግሉ ፈቃደኛ የሆኑት በጋምቤላ እና ቤኒሻንጉል (ያኔ ኢሉባቦር እና ወለጋ በሚባለው ክፍለ ሀገር) በኩል ገብተው አስፈላጊው ድጋፍ ተደረገላቸው፡፡

ሱዳንም የራሷን አወርድ ብላ የብብቷን ጣለች እንዲሉ፤ ኢትዮጵያ ለመጉዳት ብዙ ስትደክም ባልጠበቀችው ሁኔታ የደቡብ ሱዳን ተዋጊዎች ተጠናክረው ሲቀጥሉ፤ ሌሎች እንደ ዳርፉር፣ ደቡብ ኮርዶፋ እና ብሉ ናይል በሚባሉ አካባቢዎች በርካታ ታጣቂዎች ትግል በማድረግ ሱዳንን ቁም ስቅል አሳዩ፡፡ በዚህም ሱዳን ከስህተቷ ሳትማር ኢትዮጵኝ ለመገነጣጠል ለሚደክሙት ድጋፏን መስጠት ቀጠለች፡፡ ኢትዮጵያም አፀፋውን አጠናክራ ቀጠለች፡፡

በመጨረሻም የደቡብ ሱዳን የትግል መሪው ዶ/ር ጆን ጋራንግ በሱዳን በመሪዎች ቅንብር በአውሮፕላን ከሱዳን ወደ ኬንያ አቅጣጫ ሲጓዙ ቢገደሉም፤ ትግሉ ግን ለፍሬ በቅቶ ከ3 ዓመት በፊት ደቡብ ሱዳን የአፍሪካ እና የዓለማችን አዲስ ሀገር ሆና ብቅ አለች፡፡ በዚህም ኢትዮጵያን እንደ ሁለተኛ ቤታቸው ከመቁጠር በተጨማሪ አዲስ አበባ እና ምዕራብ ኢትዮጵያ የራሳቸው ያሁል በነፃነት ተንቀሳቅሰው ህልማቸውን እውን አደረጉ፡፡

ሱዳንም ኢትዮጵያን ከታሪካዊ እና ተፈጥሯዊ የባህር በር በተጨማሪ ልጆቿ ኤርትራውያንን ከነ ምድሯ እንድታጣ ለሰራችው ነዳጅን ጨምሮ በተፈጥሮ ሃብት የበለፀገችውን ደቡብ ሱዳንን በማጣት የሰሜን በረሃን ይዛ ቀርታለች፡፡ በዱብ ሱዳኖች የተጀመረው የትጥቅ ትግል አሁንም ሳያበቃ ዳርፉር፣ ደቡብ ኮርዶፋ እና ብሉ ናይል የተሰኙ ግዛቶቿም ከደቡብ ሱዳን መገንጠል በኋላ አሁንም ከሱዳን ለመገንጠል እየታገሉ ይገኛሉ፡፡ ይሁን እንጂ ደቡብ ሱዳን ህልሟ እውን ሆኖ ራሷን የቻለች ሀገር ብትሆንም፤ የተመኘችውን ሰላም እና የተፈጥሮ ሃብቷ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ስትደክም፤ የስልጣን ጥም እና ሙስና ባናወዛቸው መሪዎቿ ከ2 ዓመት በላይ ሰላም ልትሆን አልቻለችም፡፡
በአሁን ሰዓት ገና ነፃነቷን ከተጎናፀፈች 3 ዓመታት ያላለፋት ደቡብ ሱዳን በፕሬዘዳንቷ ሳልቫ ኪር እና በምክትላቸው ዶ/ር ሬክ ማቻር መካከል በተፈጠረ አለመግባባት ከአንድ ሺህ በላይ ዜጎቿ ህይወት ሲያልፍ፤ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደግሞ ተሰደዋል፡፡ በተለይ ሱዳን ነፃነቷ ባወጀች በአመቷ በቢሊዮን የሚቆጠር የአሜሪካን ዶላር በመሪዎቿ ከሀገሪቱ ካዝና በሙስና መዘረፉን ተከትሎ ፕሬዘዳንቷ ሳልቫ ኪር ሌቦቹ አመራሮች የወሰዱት የሀገርና የህዝብ ገንዘብ በአስቸኳይ እንዲመልሱ ማስጠንቀቃቸው አልቀረም፡፡ ይሁን እንጂ የተመለሰው ከተወሰደው ረብ ያህል እንኳ እንዳልሆነ በመገንዘብ ሚኒስትሮቻቸውን እና ምክትላቸውን ሙሉ ከሙሉ ከስልጣን በማባረር የሚኒስትሮቹ ምክትሎች ለተወሰነ ጊዜ እንዲሰሩ ተደርጓል፡፡

ከሙስናው መዘዝ በተጨማሪ የስልጣን መቀናቀን እና ውክልና በማየሉ በፕሬዘዳንት ሳልቫ ኪር እና በምክትላቸው ዶ/ር ሬክ ማቻር መካከል ሰፊ ቅራኔ በመፈጠሩ፤ የተወሰኑ የሬክ ማቻር ደጋፊዎች ታሰሩ፡፡ ይሄም በሀገሪቱ የበለጠ ውጥረት በመፍጠሩ አለመግባባት ከግልሰቦች ይልቅ ወደ አመራሮቹ ጎሳ አመራ፡፡ በዚህም ፕሬዘዳንት ሳልቫ ኪር የወጡበት ዲንቃ ጎሳ እና ምክትላቸው ሬክ ማቻር የወጡበት ኑዌር ጎሳ መካከል ከፍተኛ የእርስ በርስ የጎሳ ግጭት ተከሰተ፡፡ በዚህም በርካታ ደቡብ ሱዳናውያን ህይወታቸው ሲያልፍ፣ ሌሎች በርካቶች ደግሞ ቆስለዋል፣ ሀገር ጥለውም ተሰደዋል፡፡

እስካሁን በይፋ ባይታወቅም ውስጥ ውስጡን ግን ኢትዮጵያ ውስጥ በስልጣን ያለው ኢህአዴግ ከግጭቱ ጀርባ ለኑዌር ተወላጁ ምክትል ፕሬዘዳንት ለነበሩት ሬክ ማቻር በተናጠል ድጋፍ እንደሚያደርግ መነገሩ ደግሞ ለቀጠናው አለመረጋጋት ትልቅ አስተዋፅዖ አድርጓል፡፡ በዚህም ፕሬዘዳንት ሳልቫ ኪር ሁለተኛ ቤታችን ከሚሏት ኢትዮጵያ ይልቅ ፊታቸውን ወደ ግብፅ በማድረግ በውጭ ጉዳይ ሚኒስትራቸው አመካኝነት ደቡብ ሱዳን ከግብፅ ጋር የመከላከያ ጦር ስምምነት መፈራረማቸው ለኢትዮጵያ ትልቅ ስጋት መፍጠሩ አልቀረም፡፡ በተለይ በኢትዮጵያ በቋንቋ ዘር እና ጎሳ ከፋፍሎ የሚገዛው ኢህአዴግ ጎረቤት ሀገር ላይም ተመሳሳይ የተሳሳተ ‹ፖሊሲ መከተሉ ነገ ሀገሪቱን ትልቅ ዋጋ ሊያስከፍላት እንደሚችል ተገምቷል፡፡
በተለይ ኢትዮጵያ በአሁን ሰዓት የአባይ ወንዝን መገደቧ በግብፅ ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞና ጥርጣሬ ፈጥሮ ሳለ፤ የጎረቤት ሀገሮችን ማስቀየም ለግብፅ ጥሩ የፖለቲካ መጫወቻ መድረክ ሊፈጥር እንደሚችል የሰጉ አልታጡም፡፡ በተለይ የኢትዮጵያው ኢህአዴግ ለደቡብ ሱዳኑ የኑዌር ተወላጅ ለሆኑት ሪክ ማቻር ድጋፍ ያደርጋል ተብሎ የሚጠረጠረው፤ በሀገራችን ጋምቤላ በኑዌርና አኝዋክ መካከል ሆን ብሎ ግጭት በመፍጠር ሀገረ ውስጥ ኑዌሮች በአኝዋክ ጋምቤላዎች ላይ የበላይ እንዲሆኑ ማድረጉን በማውሳት የበለጠ ጥርጣሬው እንዲታመን አስችሎታል፡፡ በሌላ በኩል የለም! ኢህአዴግ ድጋፍ እያደረገ ያለው ለፕሬዘዳንቱ ጄነራል ሳልቫ ኪር ነው የሚሉም አልታጡም፤ ምንም እንኳ ጥርጣሬዎች በገሃድ የታዩ አሳማኝ እርምጃዎችን ዋቢ ያደረጉ ናቸው ባይባልም፡፡

sudaበቅርቡ በሳልቫ ኪር እና በሬክ ማቻር መካከል የተፈጠረውን ግጭት ለማርገብ ኢትዮጵያ ከፍተኛ እንቅስቃሴ እያደረገች መሆኑ ደግሞ ጥርጣሬው በጥርጣሬ እንዲታይ ማድረጉ አልቀረም፡፡ በዚህም ግጭቱ እንዲበርድ እና መፍትሄ እንዲያገኝ ሁለቱም ተቀናቃኞች በቅርቡ አዲስ አበባ ላይ የተኩስ አቁም ስምምነት ቢፈራረሙም ወዲያው ተግባራዊ አላደረጉም ነበር፡፡ በተለይ የአማፂዓኑ መሪ ዶ/ር ሪክ ማቻር እና ሳልቫ ኪር ስምምነቱን ጨርሰው ወዲያው ሀገራቸው እንደገቡ፤ ዶ/ር ሪክ ማቻር ስምምነቱን የፈረሙት የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ አስፈራርተውኝ ነው የሚል መግለጫ ለአንድ የኬንያ ሚዲያ ሰጥተዋል መባሉ፤ግጭቱ በዘላቂነት ሊበርድ እንደማይችል አመላካች ነው፡፡

በአሁን ወቅት በምስራቅ አፍሪካ ባለው የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ የደቡብ ሱዳን ግጭት የሚቀጥል ከሆነ በተለይ ለኢትዮጵያ እጅግ ፈታኝ አሉታዊ ተፅዕኖ ይኖረዋል፡፡ ተፅዕኖው ግብፅ እና የኢህአዴግም ሆነ የኢትዮጵያ ተቀናቃኞች አጋጣሚውን በመጠቀም ኢትዮጵያ ውስጥ አለመረጋጋት ሊፈጠር እንደሚችል የፖለቲካ ተንታኞች ያስረዳሉ፡፡ ስለዚህ በስልጣን ላይ ያለው ኢህአዴግ የደቡብ ሱዳን ግጭት እንዲበርድ ለየትኛውም አካል መወገን እንደሌለበት እና ሁለቱም ተቀናቃኞች በመተማመን ላይ የተመሰረተና ተግባራዊ መሆን የሚችል የሰላም ስምምነት በመፈራረም ለቀጠናው ሰላም የበኩላቸው ሊወጡ እንደሚገባ ይመከራል፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ምስራቅ አፍሪካ በሶማሊያ፣ በሱዳን እና በኢትዮጵያ ካሉት የእርስ በርስ ግጭቶች በተጨማሪ የደቡብ ሱዳን መጨመር በቀጣይ ለአህጉሪቱ አፍሪካም ሆነ ለቀጠናው ሀገሮች ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊ፣ ማኀበራዊና አካባቢያዊ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደሩ አይቀሬ ነው፡፡

%d bloggers like this: